Tuin betegelen: de opbouw onder de tegels

Tuin betegelen is voor negentig procent grondwerk en voor tien procent tegels leggen. Bij het herstelwerk dat wij mogen doen, is de oorzaak vrijwel altijd dezelfde: de onderbaan is slecht verdicht. Dat repareer je niet met een nieuwe toplaag.

Tuin betegelen begint onder de tegels

Voor een terras houden wij 20 centimeter straatzand aan, verdicht, met minimaal 1 centimeter afschot per meter en liever 2. Die twee getallen bepalen samen of het over vijf jaar nog vlak ligt en of het water van de gevel af loopt in plaats van ernaartoe.

Bij zwaardere belasting gaat de opbouw omhoog. Een oprit voor personenauto’s krijgt wegendoek, 15 centimeter betonpuin, 10 centimeter zand en een steen van rond de 8 centimeter dik. Het verschil met een terras zit niet in de techniek maar in de belasting die eroverheen komt.

Tegels voor tuin: de dikte doet het werk

Bij bestrating is de dikte van het materiaal bepalend voor wat het aankan. Voor een terras dat alleen belopen wordt, mag een tegel dunner; zodra er een auto op komt of je in wildverband wil leggen, wil je een betonsteen van 7 tot 8 centimeter.

Verder wegen twee dingen mee die vaak pas na de eerste winter opvallen. Gladde tegels worden een probleem op een noordkant waar groen aanslaat, en daar helpt een licht gestructureerd oppervlak meer dan welk reinigingsmiddel ook. En grote formaten geven rust en minder voegen, maar ze overbruggen geen oneffenheid: een grote tegel vraagt een vlakkere ondergrond dan een kleine.

Het legpatroon is een constructiekeuze

Het patroon wordt bijna altijd als smaakkwestie behandeld en dat is het niet: het bepaalt hoe de belasting wordt doorgegeven. Elleboog- en keperverband zijn sterker dan halfsteens, en wildverband kan alleen uit met een dikke betonsteen. Welk patroon waar past, staat uitgewerkt bij tuintegels patroon.

Tuintegels leggen in cement of in zand

Deze vraag komt altijd terug, en het antwoord hangt af van wat eronder ligt.

Tuintegels leggen in cement geeft een vaste, onbeweeglijke verbinding en werkt op een bestaande betonvloer of bij tegels die anders zouden kantelen. Het nadeel is dat water er niet doorheen kan en dat een enkele tegel niet meer los te nemen is.

Voor een tuin stenen leggen op een verdicht zandbed is de standaard, niet de goedkope variant. Water zakt weg, het geheel kan minimaal meebewegen zonder te scheuren, en een beschadigde tegel wissel je eruit. De uitzondering is een voortuin betegelen langs een oprit waar zwaar verkeer overheen komt.

Waar het misgaat

Op de plekken waar wij bestrating opnieuw moeten leggen, is het bijna altijd één van deze vier.

• Slechte verdichting van de onderbaan. De hoofdoorzaak. Zichtbaar als plaatselijke verzakking onder de looproute, en niet te herstellen zonder de verharding eruit te halen
• Zakkers rondom kolken. Daar sluit de bestrating anders aan dan op vlak terrein, en dat is precies waar het het eerst gaat werken
• Te weinig afschot. Onder 1 centimeter per meter loopt water richting de gevel
• Randen niet opgesloten. Zonder opsluitband duwt de belasting de buitenste rij naar buiten, en dan gaan de voegen aan de zijkant open terwijl het midden nog perfect ligt

Wat de klus bepaalt

Het type tegel is sterk bepalend voor de prijs per vierkante meter, en daarna komen zeven posten die met de situatie te maken hebben: van het leegmaken van de tuin tot de keuze tussen afvoegen en invegen. Die staan uitgewerkt bij kosten tuin bestraten per m2.

Zelf doen of laten doen

Een klein terras op een vlakke, zettingsvrije ondergrond is goed zelf te doen. Wat het lastig maakt is niet het leggen maar het grondwerk: afgraven, afvoeren, verdichten en op hoogte werken. Daar zit het gewicht van de klus, letterlijk.

Komt er ook een houten vlak bij, bijvoorbeeld een vlonder naast het tegelwerk, dan is het slim om de hoogtes in één keer te bepalen. Wij bestraten machinaal met twee eigen straatmakers in dienst, wat bij grotere vlakken zowel de snelheid als de vlakheid ten goede komt. Uitgevoerd werk staat bij de projecten, en een situatie voorleggen kan via contact.

De korte versie

1. 20 centimeter verdicht straatzand onder een terras, en minimaal 1 centimeter afschot per meter. 2. Het legpatroon is een sterktekeuze: elleboog en keper in een inrit, wildverband alleen met een steen van 7 tot 8 centimeter. 3. Slechte verdichting van de onderbaan is de fout die wij het vaakst mogen herstellen. Die zie je bij oplevering niet.